Istilah utama: mata air·Sebutan: ma-ta a-ir·Bahasa Inggeris: spring
Air yang keluar dari celah batu di lereng bukit bukan semestinya datang dari sungai tersembunyi. Mata air terbentuk apabila air bawah tanah mempunyai laluan semula jadi untuk muncul di permukaan.
Sebahagian air hujan tidak terus mengalir ke sungai. Air meresap ke dalam tanah dan bergerak melalui liang tanah, pasir, rekahan batuan dan bahan lain yang boleh dilalui air. Apabila air mencapai zon tepu, ruang yang bersambung dalam tanah atau batuan dipenuhi air. Dalam akuifer tidak terkurung, bahagian atas zon tepu ini dipanggil aras air tanah.
Nota Istilahakuifer: Bahan geologi telap yang dapat menyimpan dan menghantar air bawah tanah dalam kuantiti yang berguna.
Nota Istilahakuifer: Bahan geologi telap yang dapat menyimpan dan menghantar air bawah tanah dalam kuantiti yang berguna.
Apabila air bawah tanah bertemu permukaan
Air bawah tanah bergerak mengikut perbezaan tenaga hidraulik dan kebolehtelapan bahan di bawah tanah. Jika lereng bukit, dasar lembah, sempadan antara lapisan batuan atau rekahan menyediakan laluan yang memotong zon tepu, air bawah tanah boleh keluar secara semula jadi. Tempat pelepasan itu dipanggil mata air.
← Leret untuk lihat rajah penuh →
Rajah skematik menunjukkan air hujan meresap sebagai imbuhan, memasuki zon tepu dan bergerak melalui akuifer sebelum keluar sebagai mata air apabila laluan air bawah tanah bertemu permukaan tanah.
Mata air ialah salah satu tempat air bawah tanah kembali ke permukaan.
Mata air ialah salah satu tempat air bawah tanah kembali ke permukaan.
Mengapa ada mata air yang sentiasa mengalir?
Aliran mata air bergantung pada imbuhan akuifer, saiz kawasan tadahan, sifat hidraulik batuan, rekahan dan keadaan tekanan air bawah tanah. Akuifer yang terus menerima imbuhan dan mempunyai simpanan besar boleh menyokong aliran yang berpanjangan. Mata air lain hanya muncul selepas tempoh hujan apabila aras air tanah naik sehingga mencapai tempat pelepasan.
Aliran boleh berubahMata air boleh berupa rembesan kecil yang bermusim atau aliran besar yang berterusan. Hujan, kemarau dan pengepaman air bawah tanah boleh mengubah kadar alirannya.
Aliran boleh berubahMata air boleh berupa rembesan kecil yang bermusim atau aliran besar yang berterusan. Hujan, kemarau dan pengepaman air bawah tanah boleh mengubah kadar alirannya.
Akuifer bukan tasik kosong di bawah tanah
Gambaran sebuah gua besar yang penuh air tidak sesuai untuk kebanyakan akuifer. Dalam banyak akuifer, air memenuhi liang antara butiran atau rekahan dalam batuan yang masih pepejal. Kawasan karst pada batuan mudah larut seperti batu kapur memang boleh mempunyai rongga dan saluran yang besar, tetapi keadaan itu tidak mewakili semua akuifer.
Bagaimana kita mengetahui hal ini?
Uji KefahamanSoalan 1 daripada 3
Apakah keadaan asas yang boleh menghasilkan mata air?