Pulsar dan Denyutan Berkala

Sesetengah sumber radio di langit menghasilkan denyutan yang tiba dengan sela masa sangat teratur. Denyutan itu tidak bermaksud seluruh bintang mengembang dan mengecut seperti lampu yang berkelip. Pulsar ialah bintang neutron yang sangat tumpat dan berputar pantas. Apabila berkas radiasi yang berkaitan dengan medan magnetnya menyapu arah Bumi, teleskop mengesan peningkatan isyarat yang berulang.

Pulsar ialah sejenis bintang neutron

Bintang neutron boleh terbentuk daripada teras bintang berjisim besar selepas letupan supernova. Jirimnya termampat ke dalam objek yang sangat kecil pada skala bintang, lalu menghasilkan ketumpatan luar biasa. Sebahagian bintang neutron mempunyai putaran pantas dan medan magnet kuat yang membolehkan pancaran berkala dikesan sebagai pulsar.

Kesan rumah api di angkasa

Paksi magnet pulsar tidak semestinya sehala dengan paksi putarannya. Zarah bercas dipercepatkan dalam persekitaran magnet dan radiasi boleh dipancarkan dalam berkas berhampiran kawasan kutub magnet. Ketika bintang berputar, berkas itu menyapu ruang. Jika Bumi berada pada laluan sapuannya, kita menerima denyutan pada setiap putaran atau mengikut pola tertentu yang bergantung pada geometri pancaran.

Denyutan tidak terhad kepada gelombang radio

Banyak pulsar ditemui melalui gelombang radio, tetapi pancaran pulsar juga boleh dikesan dalam cahaya tampak, sinar-X dan sinar gama. Tidak semua pulsar kelihatan sama pada setiap panjang gelombang. Pemerhatian merentasi spektrum elektromagnet membantu ahli astronomi menguji bagaimana zarah dipercepatkan dan bagaimana tenaga putaran dipindahkan kepada radiasi serta angin zarah.

Keteraturan denyutan menjadi alat pengukuran

Masa ketibaan denyutan boleh diukur dengan sangat teliti. Dalam jangka panjang, banyak pulsar beransur-ansur berputar lebih perlahan kerana kehilangan tenaga putaran. Pulsar milisaat tertentu pula mempunyai kestabilan masa yang sangat tinggi. Dengan membandingkan masa ketibaan sebenar dengan model putaran, ahli astronomi boleh mencari perubahan kecil yang berpunca daripada gerakan sistem, persekitaran antara bintang atau fenomena astrofizik lain.

Bagaimana kita mengetahui hal ini?