Istilah utama: peroksisom·Sebutan: pe-rok-si-som·Bahasa Inggeris: peroxisome
Peroksisom ialah organel bermembran tunggal yang menjalankan tindak balas pengoksidaan tertentu, termasuk pemendekan sesetengah asid lemak dan penguraian hidrogen peroksida.
Sel eukariot mempunyai beberapa organel yang membahagikan tugas metabolik. Peroksisom ialah organel kecil bermembran tunggal yang mengandungi enzim untuk tindak balas pengoksidaan tertentu. Dalam sel haiwan, organel ini penting untuk metabolisme beberapa jenis lipid dan untuk mengawal bahan reaktif yang terhasil semasa tindak balas tersebut.
Sesetengah asid lemak dipendekkan dalam peroksisom
Peroksisom menjalankan pengoksidaan beta bagi beberapa asid lemak, terutama rantai yang sangat panjang. Proses ini memendekkan molekul sebelum hasilnya boleh diproses selanjutnya melalui laluan metabolik lain. Peroksisom dan mitokondria saling melengkapi dalam metabolisme asid lemak, tetapi cara kedua-duanya mengendalikan tenaga berbeza. Dalam langkah awal pengoksidaan beta pada peroksisom, elektron dipindahkan kepada oksigen dan menghasilkan hidrogen peroksida (H₂O₂), yang kemudiannya dapat diuraikan oleh katalase. Berbeza daripada mitokondria, langkah ini tidak digandingkan secara langsung dengan penghasilan ATP melalui rantai respirasi.
Peroksisom dan mitokondria sama-sama terlibat dalam metabolisme lipid, tetapi kedua-duanya bukan organel yang boleh saling menggantikan.
Peroksisom dan mitokondria sama-sama terlibat dalam metabolisme lipid, tetapi kedua-duanya bukan organel yang boleh saling menggantikan.
Hidrogen peroksida perlu dikawal
Sesetengah enzim peroksisom memindahkan hidrogen daripada substrat kepada oksigen lalu menghasilkan hidrogen peroksida. Molekul ini reaktif pada kepekatan tinggi. Enzim katalase dalam peroksisom boleh menguraikan hidrogen peroksida kepada air dan oksigen atau menggunakannya dalam tindak balas pengoksidaan lain.
← Leret untuk lihat rajah penuh →
Dalam peroksisom, pengoksidaan beta memendekkan asid lemak rantai sangat panjang, dan asid lemak yang telah dipendekkan diproses selanjutnya melalui laluan metabolik lain. Secara selari, pemindahan hidrogen kepada oksigen menghasilkan hidrogen peroksida, yang diuraikan oleh katalase. Peroksisom dan mitokondria saling melengkapi; mekanisme pemindahan tenaga tidak sama. Skematik.
Nota Istilahkatalase: Enzim yang membantu menguraikan hidrogen peroksida dan dengan itu mengehadkan pengumpulan molekul reaktif tersebut.
Nota Istilahkatalase: Enzim yang membantu menguraikan hidrogen peroksida dan dengan itu mengehadkan pengumpulan molekul reaktif tersebut.
Fungsi berbeza mengikut jenis sel
Peroksisom turut terlibat dalam pembentukan dan pengubahsuaian lipid tertentu. Kepentingan laluan tertentu berbeza mengikut organisma dan jenis sel. Pada tumbuhan, organel berkaitan juga mengambil bahagian dalam proses metabolik yang tidak sama sepenuhnya dengan peroksisom sel haiwan.