Sel berfungsi dengan baik apabila imbangan air dan zat terlarut dalam cecair badan dikawal dalam julat yang sesuai. Kehilangan air melalui peluh, pernafasan dan air kencing boleh memekatkan cecair badan. Pengambilan air pula mencairkannya. Osmoregulasi ialah rangkaian mekanisme yang mengesan perubahan ini dan melaraskan pengambilan serta perkumuhan air.
Otak mengesan perubahan kepekatan cecair
Osmoreseptor di otak peka terhadap perubahan osmolaliti cecair badan. Apabila osmolaliti meningkat, tindak balas homeostasis merangsang rasa dahaga dan meningkatkan pelepasan vasopresin, yang juga dikenali sebagai hormon antidiuretik. Isyarat ini membantu mengurangkan kehilangan air dan menggalakkan penggantian air yang hilang.
Buah pinggang melaraskan jumlah air yang dikumuhkan
Buah pinggang menapis cecair darah dan menyerap semula sebahagian besar air yang ditapis. Vasopresin meningkatkan kebolehtelapan salur pengumpul terhadap air melalui pengawalan saluran air akuaporin-2. Lebih banyak air kemudian boleh diserap semula ke dalam badan, lalu mengurangkan isi padu air kencing dan meningkatkan kepekatannya.
Maklum balas negatif mengembalikan keadaan ke arah julat biasa
Apabila air diminum dan lebih banyak air dikekalkan dalam badan, osmolaliti plasma menurun semula. Rangsangan rasa dahaga dan pelepasan vasopresin turut berkurang. Jika badan mempunyai lebihan air, buah pinggang boleh menghasilkan air kencing yang lebih cair. Sistem ini tidak bergantung pada satu pemboleh ubah sahaja kerana isi padu darah, natrium, hormon lain dan fungsi buah pinggang turut mempengaruhi imbangan cecair.
Bagaimana kita mengetahui hal ini?
Apakah tindak balas yang lazim apabila osmolaliti plasma meningkat akibat kehilangan air?