Bagaimana Hidupan Dikelaskan kepada Kumpulan?

Hidupan di bumi terdiri daripada sangat banyak spesies. Untuk mengkajinya, ahli biologi mengelaskannya kepada kumpulan berdasarkan persamaan dan hubungan kekerabatan. Pengelasan memudahkan kita memberi nama, mencari maklumat dan membandingkan hidupan, malah saintis di negara lain boleh mengenal pasti spesies yang sama.

Hierarki Linnaeus

Carl Linnaeus, ahli botani Sweden, menerbitkan edisi pertama Systema Naturae pada 1735 dan mempopularkan sistem pengelasan berperingkat serta penamaan dua bahagian. Hierarki yang lazim diajar di sekolah ialah alam (kingdom), filum, kelas, tertib (order), famili, genus dan spesies. Domain ialah aras yang lebih tinggi daripada alam dalam sains moden, dan tidak digunakan oleh Linnaeus sendiri. Setiap peringkat merangkumi kumpulan yang lebih kecil dan lebih khusus daripada peringkat di atasnya. Sebagai contoh, harimau tergolong dalam alam Animalia, filum Chordata, kelas Mammalia, order Carnivora, famili Felidae, genus Panthera dan spesies Panthera tigris.

Nama saintifik dua bahagian terdiri daripada genus dan spesies, ditulis dengan huruf condong, misalnya Homo sapiens bagi manusia. Nama ini sama di seluruh dunia, sedangkan nama tempatan boleh berbeza. Nangka (Artocarpus heterophyllus) dan cempedak (Artocarpus integer) berkongsi genus yang sama, dan nama genus itu mencerminkan kekerabatan yang dekat. Pengelasan juga membantu membuat jangkaan. Jika sebuah spesies baharu diketahui tergolong dalam famili tertentu, ahli biologi boleh menjangka sebahagian cirinya, kerana spesies dalam famili yang sama lazimnya berkongsi banyak ciri.

Pengelasan berubah dengan bukti

Pada mulanya hidupan dikelaskan terutamanya berdasarkan rupa dan struktur badan. Kini, perbandingan DNA dan RNA turut digunakan. Dengan membandingkan RNA ribosom, Carl Woese mendapati bahawa organisma bersel tunggal tanpa nukleus yang dahulu dianggap satu kumpulan bakteria sebenarnya terdiri daripada dua kumpulan yang berbeza, iaitu Bacteria dan Archaea. Bersama Eukaryota, iaitu hidupan yang selnya mempunyai nukleus, ketiga-tiganya membentuk sistem tiga domain yang digunakan secara meluas dalam sains moden, iaitu aras yang lebih tinggi daripada alam. Virus tidak dimasukkan dalam tiga domain ini kerana ia bukan sel.

Hasilnya, pengelasan bukan senarai tetap yang dihafal tanpa soal. Bilangan alam dan susunan kumpulan berbeza antara sistem, dan ahli biologi masih berbincang tentang kedudukan beberapa kumpulan. Apabila bukti baharu muncul, kumpulan itu boleh disusun semula.

Bagaimana kita mengetahui hal ini?