Awan lentikular mudah dikenali melalui bentuk licin seperti kanta atau piring yang sering muncul berhampiran banjaran gunung. Keanehannya ialah awan ini boleh kelihatan hampir tidak bergerak walaupun angin pada arasnya bertiup dengan kuat. Penjelasannya bukan kerana udara di dalam awan berhenti, tetapi kerana titisan awan sentiasa terbentuk pada satu bahagian dan tersejat pada bahagian yang lain.
Gunung mengubah aliran udara
Apabila aliran udara yang cukup stabil melintasi banjaran, bentuk muka bumi memaksa udara naik. Udara yang naik mengembang apabila tekanan atmosfera berkurang lalu menyejuk secara adiabatik. Jika penyejukan menyebabkan udara mencapai keadaan tepu, wap air memeluwap menjadi titisan dan awan boleh terbentuk.
Di bahagian bawah angin, udara boleh berayun naik dan turun seperti gelombang selepas melepasi halangan. Bahagian udara yang menaik menyejuk dan boleh membentuk awan, manakala bahagian yang menurun dimampatkan, menjadi lebih panas dan menyebabkan titisan menyejat. Corak pembentukan dan penyejatan yang berulang ini menghasilkan awan gelombang, termasuk bentuk lentikular.
Bentuk kekal, udara bertukar
Bayangkan satu kawasan dalam gelombang udara yang sentiasa cukup sejuk untuk pemeluwapan. Udara lembap yang masuk ke kawasan itu menghasilkan titisan baharu. Apabila udara bergerak keluar dan menurun, titisan tersejat. Kedudukan zon pemeluwapan boleh kekal hampir sama berbanding gunung, lalu keseluruhan awan nampak tidak bergerak walaupun zarah udara di dalamnya sentiasa diganti.
Kehadiran gunung sahaja tidak menjamin awan lentikular. Kestabilan atmosfera, profil angin dan kelembapan menentukan sama ada gelombang gunung terbentuk dan sama ada udara pada puncak gelombang cukup lembap untuk menghasilkan awan. Gelombang juga boleh wujud dalam udara yang terlalu kering untuk membentuk awan.
Bagaimana kita mengetahui hal ini?
Mengapakah awan lentikular boleh kelihatan hampir pegun?