Sesar Transform dan Gempa Bumi

Permukaan Bumi terbahagi kepada plat tektonik yang bergerak perlahan. Di sesetengah sempadan, dua plat tidak berpisah atau bertembung sebagai gerakan utama, sebaliknya menggelongsor secara mendatar antara satu sama lain. Sempadan seperti ini dikenali sebagai sempadan transform, dan zon sesarnya boleh menjadi tempat berlakunya banyak gempa bumi cetek.

Gerakan relatif berlaku secara mendatar

Pada sempadan transform, arah gerakan relatif plat hampir selari dengan sempadan. Kerak tidak terbentuk sebagai proses utama seperti di rabung pemekaran dan tidak musnah sebagai proses utama seperti di zon subduksi. Banyak sesar transform berada di dasar laut dan menghubungkan segmen rabung tengah laut, manakala sebahagiannya merentasi daratan.

Geseran boleh mengunci sesar buat sementara waktu

Walaupun plat terus bergerak, permukaan sesar yang kasar tidak semestinya meluncur dengan lancar. Geseran boleh menahan bahagian sesar untuk suatu tempoh. Ketika bahagian itu terkunci, batuan di sekitarnya berubah bentuk dan tegasan bertambah. Apabila tegasan mengatasi kekuatan batuan atau rintangan geseran pada sesar, gelinciran mendadak berlaku dan tenaga dilepaskan sebagai gelombang seismik.

Gempa transform lazimnya cetek

Gempa bumi di sempadan transform lazimnya berlaku pada kedalaman cetek kerana gelinciran rapuh tertumpu pada bahagian atas litosfera yang cukup sejuk untuk mengalami patahan. Kedalaman yang cetek boleh menghasilkan gegaran kuat berhampiran sesar, tetapi magnitud sesuatu gempa tetap bergantung pada keluasan kawasan yang pecah, jumlah gelinciran dan sifat batuan.

Sesar San Andreas ialah contoh terkenal

Di California, Sesar San Andreas menandai sebahagian sempadan antara Plat Pasifik dengan Plat Amerika Utara. Plat Pasifik bergerak secara relatif ke arah barat laut berbanding dengan Plat Amerika Utara. Gerakan tidak berlaku secara seragam di sepanjang keseluruhan sistem: sesetengah bahagian mengalami rayapan perlahan, manakala bahagian lain boleh terkunci dan menyimpan tegasan untuk tempoh yang panjang.

Tidak semua gempa berlaku di sempadan transform

Gempa bumi juga berlaku di sempadan mencapah, zon subduksi dan sesar di dalam plat. Oleh itu, penemuan gempa cetek sahaja tidak cukup untuk mengenal pasti sempadan transform. Ahli geologi menggabungkan corak pusat gempa, mekanisme gelinciran, pemetaan sesar, pengukuran gerakan kerak dan bukti geologi untuk menentukan jenis sempadan plat.

Bagaimana kita mengetahui hal ini?