Mengapakah Zuhrah Lebih Panas daripada Utarid?

Utarid ialah planet yang paling hampir dengan Matahari, tetapi bukan planet yang paling panas. Gelaran itu dimiliki Zuhrah, yang mempunyai suhu permukaan kira-kira 465 darjah Celsius, cukup panas untuk melebur plumbum. Suhu ini hampir sama di seluruh planet, sama ada siang atau malam. Perbezaan ini menunjukkan bahawa jarak dari Matahari sahaja tidak menentukan suhu sesebuah planet. Cara terbaik untuk memulakan perbandingan ialah dengan suhu keseimbangan.

Jarak dari Matahari tidak cukup

Sebuah planet menjadi panas apabila menyerap cahaya Matahari. Tidak semua cahaya yang sampai diserap. Nisbah cahaya yang dipantulkan kepada cahaya yang diterima dikenali sebagai albedo. Awan tebal Zuhrah, yang terdiri daripada titisan asid sulfurik, memantulkan kira-kira tiga perempat daripada cahaya Matahari yang sampai kepadanya. Berdasarkan albedo Zuhrah sekarang, suhu keseimbangannya hanya kira-kira tolak 40 darjah Celsius, lebih sejuk daripada suhu keseimbangan Bumi yang kira-kira tolak 18 darjah Celsius, walaupun Zuhrah lebih hampir dengan Matahari.

Atmosfera yang memerangkap haba

Sebahagian besar atmosfera Zuhrah, kira-kira 96 peratus, ialah karbon dioksida, dan tekanannya di permukaan kira-kira 90 kali tekanan atmosfera Bumi. Hanya sebahagian kecil tenaga cahaya Matahari diserap oleh permukaan Zuhrah, manakala sebahagian besarnya diserap oleh atmosfera dan awan. Permukaan yang panas memancarkan sinaran inframerah, dan karbon dioksida menyerapnya lalu memancarkannya semula ke pelbagai arah, termasuk ke bawah. Proses ini dipanggil kesan rumah hijau, dan pada Zuhrah ia sangat kuat sehingga menambah kira-kira 500 darjah pada suhu keseimbangan. Penerangan lanjut tentang proses ini terdapat dalam rencana “Kesan Rumah Hijau: Mengapa Atmosfera Menyimpan Haba?”.

Mengapa siang dan malam sama panas?

Zuhrah berputar sangat perlahan: satu hari Zuhrah, iaitu satu putaran lengkap pada paksinya, mengambil kira-kira 243 hari Bumi. Namun suhu di sisi siang dan sisi malam hampir sama. Atmosfera yang tebal membawa haba dari sisi yang disinari ke sisi yang gelap, dan awan di bahagian atas bergerak mengelilingi planet dalam kira-kira empat hari Bumi, jauh lebih laju daripada putaran planet itu sendiri. Utarid pula hampir tidak mempunyai atmosfera, maka sisi siangnya mencecah kira-kira 430 darjah Celsius manakala sisi malamnya turun hingga kira-kira tolak 180 darjah Celsius.

Bagaimana kita mengetahui hal ini?