Istilah utama: pasang surut·Sebutan: pa-sang su-rut·Bahasa Inggeris: tides
Paras laut naik dan turun secara berkala terutama kerana daya pasang surut yang terhasil daripada perbezaan tarikan graviti Bulan merentasi Bumi. Matahari turut menyumbang, manakala bentuk pantai dan dasar laut menentukan corak sebenar di sesuatu tempat.
Pasang surut bukan sekadar air laut yang 'ditarik ke arah Bulan'. Tarikan graviti Bulan tidak sama kuat pada semua bahagian Bumi. Perbezaan tarikan ini menghasilkan daya pasang surut yang mengubah taburan air laut. Dalam model ideal, terbentuk dua kawasan paras air lebih tinggi pada sisi yang menghadap Bulan dan sisi yang bertentangan. Pasang surut ialah gelombang berjangka sangat panjang yang bergerak melalui lembangan laut.
Nota Istilahdaya pasang surut: Kesan perbezaan daya graviti merentasi sesuatu jasad; bagi Bumi, perbezaan tarikan Bulan dan Matahari membantu menghasilkan pasang surut lautan.
Nota Istilahdaya pasang surut: Kesan perbezaan daya graviti merentasi sesuatu jasad; bagi Bumi, perbezaan tarikan Bulan dan Matahari membantu menghasilkan pasang surut lautan.
Mengapa ada pasang pada dua sisi?
Pada sisi Bumi yang lebih dekat dengan Bulan, tarikan graviti Bulan lebih kuat daripada di pusat Bumi. Pada sisi yang jauh, tarikan itu lebih lemah. Dalam kerangka sistem Bumi–Bulan, perbezaan ini menghasilkan dua kawasan bonjolan pasang dalam model lautan ideal. Apabila Bumi berputar relatif terhadap Bulan, banyak lokasi bergerak melalui kawasan pasang dan surut secara berkala.
← Leret untuk lihat rajah penuh →
Model ideal daya pasang surut Bulan: perbezaan tarikan graviti merentasi Bumi menghasilkan dua kawasan bonjolan pasang. Laut sebenar tidak membentuk dua bonjolan sempurna kerana benua, kedalaman laut dan dinamika lautan mengubah tindak balas air. Rajah tidak mengikut skala.
Perkara penting: pasang surut bergantung pada perbezaan tarikan graviti merentasi Bumi, bukan semata-mata nilai tarikan Bulan di satu tempat.
Perkara penting: pasang surut bergantung pada perbezaan tarikan graviti merentasi Bumi, bukan semata-mata nilai tarikan Bulan di satu tempat.
Matahari dan geografi turut mengubah pasang surut
Matahari juga menghasilkan daya pasang surut. Ketika Matahari, Bumi dan Bulan hampir sebaris semasa bulan baharu atau bulan purnama, kesan pasang surut Bulan dan Matahari saling menguatkan lalu menghasilkan julat pasang surut yang lazimnya lebih besar. Ketika arah Bulan dan Matahari kira-kira bersudut tegak dilihat dari Bumi, kesannya sebahagiannya saling mengurangkan dan julat pasang surut lazimnya lebih kecil. Julat yang lebih besar itu dikenali sebagai pasang besar, manakala julat yang lebih kecil dikenali sebagai pasang perbani.
Namun waktu dan ketinggian pasang sebenar tidak boleh ditentukan hanya dengan membayangkan dua bonjolan yang sentiasa tepat di bawah Bulan. Benua menghalang aliran, kedalaman dan bentuk lembangan laut mempengaruhi perambatan gelombang pasang surut, dan bentuk pantai boleh menguatkan atau melemahkan julatnya. Oleh itu, corak pasang surut berbeza antara lokasi dan jadual pasang surut perlu dihitung secara khusus bagi setiap kawasan.
Skala MasaSatu hari lunar, iaitu masa bagi sesuatu titik di Bumi kembali ke kedudukan relatif yang sama terhadap Bulan, kira-kira 24 jam 50 minit. Banyak pantai mengalami dua pasang dan dua surut dalam tempoh ini, tetapi ada lokasi yang mempunyai corak berbeza.
Skala MasaSatu hari lunar, iaitu masa bagi sesuatu titik di Bumi kembali ke kedudukan relatif yang sama terhadap Bulan, kira-kira 24 jam 50 minit. Banyak pantai mengalami dua pasang dan dua surut dalam tempoh ini, tetapi ada lokasi yang mempunyai corak berbeza.
Bagaimana kita mengetahui hal ini?
Uji KefahamanSoalan 1 daripada 3
Apakah punca utama pasang surut astronomi di Bumi?