Apabila cuaca panas atau kita bersenam, badan menghasilkan dan menyimpan lebih banyak haba. Salah satu tindak balas penting manusia ialah berpeluh. Namun, peluh yang sekadar membasahi kulit bukanlah keseluruhan mekanisme penyejukan. Penyejatan peluh itulah yang memindahkan tenaga haba daripada badan ke persekitaran.
Dari manakah peluh datang?
Kelenjar peluh ekrin yang tersebar pada kulit merembeskan cecair ke permukaan apabila sistem termoregulasi diaktifkan. Isyarat saraf yang mengawal tindak balas ini dipengaruhi oleh maklumat suhu daripada badan dan kulit. Pada masa yang sama, aliran darah ke kulit boleh meningkat supaya haba dari bahagian dalam badan lebih mudah dipindahkan ke permukaan.
Mengapa penyejatan menyejukkan?
Untuk berubah daripada cecair kepada wap, molekul air memerlukan tenaga. Apabila peluh menyejat dari kulit, tenaga untuk proses itu diambil daripada sistem kulit dan persekitaran berhampiran. Hasil bersihnya ialah kehilangan haba daripada badan. Sebab itu penyejatan menjadi sangat penting semasa bersenam atau apabila suhu udara menghampiri atau melebihi suhu kulit.
Mengapa cuaca lembap terasa lebih mencabar?
Keupayaan udara menerima lebih banyak wap air mempengaruhi kadar penyejatan. Dalam udara yang sangat lembap, perbezaan tekanan wap antara kulit basah dengan udara menjadi lebih kecil, lalu penyejatan peluh menjadi kurang berkesan. Pergerakan udara pula boleh membantu menyingkirkan lapisan udara lembap berhampiran kulit. Itulah sebabnya keadaan panas dan lembap boleh membebankan sistem penyejukan badan walaupun seseorang berpeluh banyak.
Adakah peluh satu-satunya cara badan kehilangan haba?
Tidak. Badan juga bertukar haba dengan persekitaran melalui sinaran, perolakan dan pengaliran. Kepentingan relatif setiap laluan berubah mengikut suhu udara, angin, pakaian, kelembapan dan aktiviti. Apabila persekitaran sangat panas, penyejatan menjadi laluan utama yang membolehkan badan kehilangan haba.
Bagaimana kita mengetahui hal ini?
Apakah bahagian terpenting peluh dalam menyejukkan badan?